Atlas ptaków Polski – katalog gatunków
Muchołówka żałobna (Ficedula hypoleuca)
Ochrona: Ochrona ścisła
Status lęgowy: lęgowy
Charakterystyka
Niewielki ptak o wielkości wróbla z wyraźnym dymorfizmem płciowym. Samiec w szacie godowej jest kontrastowo czarno-biały (rzadziej brązowo-czarny) z białą plamą na czole i szerokimi pasami na skrzydłach, natomiast samica i młode są oliwkowobrązowe z jaśniejszym spodem. Samica oraz samiec w szacie spoczynkowej zamiast czerni dominuje kolor szarobrązowy lub brunatny z beżowym nalotem. Cecha regionalna, samce z Europy Środkowej (w tym z Polski) często bywają bardziej szarobrązowe nawet wiosną, co utrudnia ich odróżnienie od samic. Żywi się owadami chwytanymi w locie lub zbieranymi z liści, często wykonując krótkie wypady z eksponowanych gałęzi.
Siedlisko i wymagania środowiskowe
Zasiedla głównie lasy liściaste i mieszane z dużą liczbą dziupli, a także parki, sady i ogrody. Chętnie zajmuje skrzynki lęgowe typu A, preferując widne drzewostany z rozwiniętym podszytem.
Głos
Śpiew jest rytmiczny i dźwięczny, złożony z powtarzanych, krótkich motywów brzmiących jak „cit-cit-cit-trill-si”. Głos ostrzegawczy to krótkie, twarde „pik”, często połączone z charakterystycznym, głośnym cmokaniem „tek” i nerwowym potrząsaniem skrzydłami.
Lęgi
Muchołówka żałobna przystępuje do lęgów w maju, zajmując dziuple naturalne oraz chętnie budki lęgowe typu A. Samica buduje luźne gniazdo z suchych liści, traw, mchu i pasm kory, wyścielając je drobnymi piórami lub włosiem. Składa zazwyczaj od 5 do 7 błękitnych jaj, które wysiaduje samodzielnie przez około 12–15 dni, będąc w tym czasie karmioną przez samca. Pisklęta opuszczają gniazdo po blisko dwóch tygodniach; w ciągu roku wyprowadzany jest zazwyczaj tylko jeden lęg.