Atlas ptaków Polski – katalog gatunków
Kobczyk (Falco vespertinus)
Ochrona: Ochrona ścisła
Status lęgowy: przelotny
Charakterystyka
Niewielki sokół o smukłej sylwetce i długich skrzydłach. Samiec jest niemal jednolicie łupkowoszary z kontrastującymi rdzawymi „portkami” i pokrywami podogonowymi, natomiast samica ma wierzch ciała prążkowany, a spód i głowę intensywnie pomarańczowordzawe z czarną maską wokół oczu. Odżywia się głównie dużymi owadami chwytanymi w locie oraz drobnymi gryzoniami. Charakterystyczne dla gatunku jest częste zawisanie w powietrzu podczas polowania.
Siedlisko i wymagania środowiskowe
Otwarte tereny rolnicze, stepy i doliny rzeczne z kępami drzew. Najbliższe regularne miejsca lęgowe znajdują się na południe i wschód od Polski. W Polsce spotykanym głównie podczas przelotów na polach i łąkach. Gniazduje w opuszczonych gniazdach ptaków krukowatych, najczęściej w koloniach.
Głos
Odzywa się piskliwym, szybkim i rytmicznym „kik-kik-kik-kik”, przypominającym głos pustułki, ale zwykle wyższym i szybszym. Głos alarmowy to ostre, powtarzalne serie dźwięków wydawane w pobliżu gniazda. Poza sezonem lęgowym, zwłaszcza podczas migracji, ptak ten pozostaje zazwyczaj milczący.
Lęgi
Kobczyk przystępuje do lęgów późno, zazwyczaj w maju lub czerwcu, co jest zsynchronizowane z okresem masowego pojawu dużych owadów. Nie buduje własnych gniazd, lecz zajmuje opuszczone konstrukcje ptaków krukowatych, głównie gawronów i wron siwych, tworząc często luźne kolonie. Samica składa zazwyczaj 3–4 jaja, które wysiaduje na zmianę z samcem przez około 27–28 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po blisko miesiącu, pozostając pod opieką rodziców jeszcze przez kilka tygodni; w Polsce jest to gatunek skrajnie nielicznie lęgowy, wyprowadzający jeden lęg w roku.